مشاهدهء ما زينت آن است . و مراد از عرش عظيم مقرّ و مركز ثقل سلطنت الهى است كه محل صدور و رجوع تدابير امور مملكت وجود است و انبوه فرشتگان متصدى ادارهء جهان هستى به دور آن مىچرخند ، از آن‌جا دستور مىگيرند و به آن‌جا بازمىگردند ، هرچند احاطهء وجودى و علمى خداوند نسبت به آن‌جا و ساير مواضع عالم هستى يكسان است ) بدون تأخير خواهند گفت : ربوبيت همه از آن خداوند است ؛ بگو : پس آيا پروا نمىداريد ؟ و چگونه برخى از مخلوقات او را شريك و انباز او قرار مىدهيد ؟ بايد دانست كه در آيات گذشته ذكر شد كه مشركان خلقت آسمان‌ها و زمين را از آنِ خدا ، و تربيت همه را از آنِ بت‌ها مىدانستند و ظاهر اين آيه بر خلاف آن است . و حق مطلب اين است كه عقايد و آراى مشركان در اعصار گذشته يكسان نبوده كه همه طبق اصول و ضوابطى درست ، همگى بر يك عقيده باشند ، بلكه صابئين سابق و بَرَهماييان امور جهان را به چند نوع تقسيم مىكردند ، مثل آسمان‌ها ، زمين ، حيوانات ، صحرا ، دريا و غيره ، و براى هر يك رب و معبودى غير خدا ثابت مىكردند و براى خدا جاى ربوبيت نمىماند . آنها مربوب بت‌ها بودند و بت‌ها مقرِّب الى اللَّه و شفيع نزد خدا . ولى انبوهى از مشركان جاهليت ، آسمان‌ها و عرش و درياها را تحت تدبير و تربيت خدا مىدانستند و تنها آنچه از آبادىهاى زمين در دست بشر بود مربوب بت‌ها مىدانستند ، و اين آيه در ردّ آنها است . قُلْ مَن بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ يُجِيرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ * سَيَقُولُونَ للَّهِ قُلْ فَأَنَّى تُسْحَرُونَ يعنى : اى پيامبر ، به مشركان بگو : اگر شما اهل دانشيد بگوييد كيست آن كه ملكوت همه چيز در دست اوست ؟ يعنى مالكيت عام و مستحكم و دائم و غيرقابل زوال و سلب آنها ، و يا توان ايجاد اشياء به كلمهء « كُن » . يعنى كيست آن كه قادر است همهء موجودات را به واسطهء كلمهء كُن موجود نمايد ؟ و كيست آن كه هر كه را بخواهد پناه مىدهد و بر خلاف او پناه داده نمىشود يعنى احدى را نرسد و ممكن نباشد كه بر خلاف ارادهء او كسى را از عذاب او پناه دهد . پس آنها بدون تأخير مىگويند كه مالكيت همه از آنِ خداوند است . بگو : پس چگونه جادو مىشويد ؟ ! يعنى با فهم اين حقايق روشن دربارهء خداوند ، كدام